Welke vertanding je gebruikt, en waarom dubbel verlijmen telt
Door Michał Białas · Laatst bijgewerkt
Hoe groter de tegel, hoe groter de vertanding: ongeveer 6 mm voor tegels tot 30 cm, 10 mm tot 60 cm, en 12 mm met dubbel verlijmen voor alles wat langer is. De vertanding bepaalt hoeveel tegellijm je uitsmeert, dus ook hoeveel zakken je koopt.
Waarom de vertanding telt
Een lijmkam laat ribbels mortel op de vloer achter. Als je de tegel aandrukt en iets dwars over de ribbels schuift, vloeien die samen tot een doorlopend bed. Voor kleine tegels zijn kleine ribbels genoeg. Grote tegels overbruggen grotere kuilen en hebben hogere ribbels nodig; anders raakt de achterkant de lijm alleen in stroken, en een tegel zonder ondersteuning kan onder belasting breken.
Vertanding per tegelformaat
| Langste tegelzijde | Gebruikelijke vertanding | Tegellijm (ongeveer) |
|---|---|---|
| Tot 100 mm (4 in), mozaïek | Ongeveer 4 mm (3/16 in) | 1,5 kg/m² (0,31 lb/ft²) |
| Tot 300 mm (12 in) | 6 mm (1/4 in) | 2,5 kg/m² (0,51 lb/ft²) |
| Tot 450 mm (18 in) | 8 mm (5/16 in) | 3,2 kg/m² (0,66 lb/ft²) |
| Tot 600 mm (24 in) | 10 mm (3/8 in) | 4,0 kg/m² (0,82 lb/ft²) |
| Boven 600 mm (24 in) | 12 mm (1/2 in) + dubbel verlijmen | 5,0 + 1,0 kg/m² (1,23 lb/ft²) |
Dit zijn gebruikelijke startwaarden, en de tegellijm-calculator gebruikt ze om een vertanding voor te stellen. Het technisch blad van je tegellijm kan een andere vertanding of verbruik noemen, en de echte controle is altijd de dekking onder een opgetilde tegel.
Een tegel van 12 × 24 in is 609,6 mm lang – net boven de grens van 600 mm –, dus de calculator stelt 12 mm vertanding met dubbel verlijmen voor. Gebruik je 10 mm op een heel vlakke vloer en zijn je dekkingscontroles goed, zet dan de automatische vertanding uit en vul je eigen in.
Dubbel verlijmen
Dubbel verlijmen betekent dat je met de vlakke kant van de lijmkam een dunne, vlakke laag tegellijm op de achterkant van elke tegel smeert, naast het vertande bed op de vloer. Dat vult het ondiepe profiel van de tegelrug, bevochtigt het hele oppervlak en sluit kleine holtes. Het wordt aangeraden voor grote formaten, natuursteen, buitentegels, natte ruimtes en zwaar belaste vloeren. Het kost ongeveer 1 kg/m² (0,2 lb/ft²) extra tegellijm.
Rekenvoorbeelden
Voorbeeld 1 (feet): ruimte van 12 × 10 ft, tegels 12 × 24 in
- Oppervlakte 120 ft² = 11,15 m². Langste zijde 24 in → vertanding 1/2 in + dubbel verlijmen: 5,0 + 1,0 = 6,0 kg/m².
- Tegellijm: 11,15 × 6,0 = 66,9 kg; + 10% verlies = 73,6 kg = 162 lb.
- Zakken: 162 ÷ 50 = 3,2 → 4 zakken van 50 lb.
Voorbeeld 2 (meters): ruimte van 4,0 × 3,0 m, tegels 600 × 600 mm
- Langste zijde 600 mm → vertanding 10 mm, 4,0 kg/m².
- Tegellijm: 12 m² × 4,0 × 1,10 = 52,8 kg → 3 zakken van 25 kg.
- Dezelfde ruimte met tegels van 600 × 1200 mm: vertanding 12 mm + dubbel verlijmen, 6,0 kg/m² → 79,2 kg → 4 zakken.
Voorbeeld 3 (feet): ruimte van 12 × 10 ft, tegels 12 × 12 in
- Langste zijde 12 in → vertanding 1/4 in, 2,5 kg/m².
- Tegellijm: 11,15 × 2,5 × 1,10 = 39,2 kg = 86,5 lb → 2 zakken van 50 lb.
Aanmaken en open tijd
Maak alleen zoveel tegellijm aan als je binnen de verwerkingstijd kunt gebruiken, meestal een paar uur, en smeer alleen zoveel uit als je binnen de open tijd kunt betegelen, vaak 20–30 minuten. Voel af en toe aan de ribbels: plakt de lijm niet meer aan je vinger, dan heeft hij een huid gevormd en hechten tegels erin niet. Schraap hem weg en smeer verse lijm uit in plaats van water toe te voegen.
Zo controleer je de dekking
- Kam de lijm in rechte lijnen, allemaal in dezelfde richting, niet in rondjes.
- Leg de tegel en schuif hem een stukje dwars over de ribbels, ongeveer 6 mm, en weer terug.
- Til om de paar tegels een net gelegde tegel op en bekijk de achterkant.
- Vloeren vragen meestal minstens 80% contact in droge ruimtes en vrijwel volledige dekking (95% of meer) in natte ruimtes en buiten, met ondersteunde hoeken en randen.
- Is de dekking te laag, gebruik dan een grotere vertanding, verlijm dubbel of herstel een vloer die niet vlak is.
Veelgemaakte fouten
| Fout | Gevolg |
|---|---|
| In rondjes kammen | Luchtbellen onder de tegel |
| Te veel tegelijk uitsmeren | De lijm vormt een huid voor de tegels liggen; slechte hechting |
| Te kleine vertanding bij grote tegels | Holle plekken, gebarsten tegels |
| De vertanding gebruiken om een oneffen vloer recht te trekken | Dikke, ongelijke bedden die krimpen en scheuren; eerst egaliseren |
| Cementlijm direct op anhydriet | Hechting faalt; eerst primeren of een geschikte lijm gebruiken |
Voor tegels van 60 cm en groter, zie ook grote tegels leggen over levelingclips en hoogteverschillen.
Veelgestelde vragen
Welke lijmkam voor tegels van 30 × 60?
Vaak een vierkante vertanding van 10 mm; voor een formaat van 12 × 24 in, waarvan de zijde net boven 600 mm komt, liever 12 mm met dubbel verlijmen. Een kleinere vertanding kan op een heel vlakke vloer als je dekkingscontroles goed zijn. Volg het technisch blad van de tegellijm.
Hoeveel vierkante meter dekt een zak tegellijm van 25 kg?
Ongeveer 10 m² met 6 mm vertanding, ongeveer 6 m² met 10 mm en ongeveer 4 m² met 12 mm plus dubbel verlijmen. Kijk op de zak, want producten verschillen.
Is dubbel verlijmen altijd nodig?
Niet voor kleine tegels op een vlakke vloer. Het wordt aangeraden voor grote formaten, natuursteen, natte ruimtes en buiten.
Vierkante of U-vertanding?
Beide zijn gangbaar. Een vierkante vertanding laat meer mortel per haal achter; een U-vertanding vloeit makkelijker samen. Kies op dekking: laten opgetilde tegels volledig contact zien, dan is de lijmkam goed.
Kan ik een grotere vertanding gebruiken om een oneffen vloer op te vangen?
Alleen voor kleine afwijkingen. Standaard tegellijm is niet gemaakt voor dikke bedden: hij krimpt en kan scheuren. Egaliseer eerst de vloer, of gebruik een middenbedmortel voor dikkere lagen.